‘Belastingaanslag bij opvolging schrikbeeld voor familiebedrijf’, een pittige kop die recent in het Financieel Dagblad verscheen. Het klinkt beangstigend; wat is het verhaal achter deze kop?
Stel, je bent ooit gestart met je onderneming en de zaken zijn, met de bijbehorende ups-and-downs, goed gegaan. Je nadert zo langzamerhand een leeftijd waarop je misschien wat meer vrije tijd wilt hebben om deze met je partner door te brengen of aan hobby’s te besteden. Wat betekent dat voor het bedrijf: stopt dat? Dat zou jammer zijn van de onderneming die je in al die jaren hebt opgebouwd. Bovendien is het bedrijf vaak ook het pensioen van de ondernemer en dat wil je waarschijnlijk ook verzilveren. Dus wellicht zijn er kopers? Of willen de kinderen het bedrijf overnemen?
Laten we uitgaan van een veel voorkomende situatie: ondernemer Hans heeft een houdstermaatschappij (Houdhans B.V.) en zijn houdstervennootschap heeft 100% van de aandelen in het bedrijf, Werkhans B.V.
Verkoopt Werkhans B.V. haar ondernemingsactiviteiten? Dan zal direct vennootschapsbelasting betaald moeten worden over de winst die hierbij gerealiseerd wordt. En dat kan al snel zo’n 25% zijn[1]. Wil Hans in privé over dit geld kunnen beschikken, dan zal hij dit bijvoorbeeld via een dividenduitkering naar privé moeten halen. En dat kost hem 26,9% inkomstenbelasting. De totale belastingdruk op de winst kan dan al snel zo’n 43% zijn!
De heffing van vennootschapsbelasting kun je uitstellen door niet de activiteiten te verkopen, maar de aandelen van de werkmaatschappij. Voor de winst die je hierbij haalt, kennen we in de vennootschapsbelasting een vrijstelling: de deelnemingsvrijstelling. Pas op het moment dat je de winst naar privé uitkeert, betaal je 26,9% inkomstenbelasting. Dat levert al een besparing op. Maar let op: de koper zal bij overname van de aandelen niet dezelfde prijs willen betalen als bij overname van de ondernemingsactiviteiten. De toekomstige belastingclaim zal hij verrekend willen zien in de prijs. Dus dit kan betekenen dat hij een lager bedrag wil betalen voor de aandelen, dan voor overname van de activiteiten.
Tip! | Stel belastingheffing uit en maak gebruik van de BOR en de doorschuifregeling! |
|---|
Maar hoe mooi is het, als je helemaal niet hoeft af te rekenen met de belastingdienst bij de overdracht van de onderneming? Dat kan door gebruik te maken van de mogelijkheden die de fiscale wet- en regelgeving daarvoor biedt: de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) en de doorschuifregeling.
Uitstel van belastingheffing
De aanmerkelijkbelangclaim in de inkomstenbelasting kan onder voorwaarden bij schenking, overlijden of huwelijk en echtscheiding doorgeschoven worden naar de opvolger. Hans uit mijn voorbeeld denkt na over zijn pensioen. Zijn dochter, Grietje, werkt al een aantal jaar mee in de onderneming en is zijn gedroomde opvolger. Gelukkig wil zij de onderneming ook overnemen. Hans en Grietje kunnen dan gebruik maken van de doorschuifregeling bij schenking: de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR).
De aandelen in Houdhans B.V. worden in dit geval overgedragen aan Grietje. Omdat Houdhans B.V. ook het pensioen van Hans is, is het niet verstandig om een volledige schenking aan Grietje te doen. In dat geval is er voor Hans immers geen geld om van te leven. Hij doet er daarom goed aan als Grietje hem (in elk geval gedeeltelijk) betaalt voor de aandelen. Hans hoeft over de (gedeeltelijke) schenking géén inkomstenbelasting te betalen als aan de volgende voorwaarden is voldaan:
- Hans en Grietje verzoeken samen om toepassing van de doorschuifregeling.
- De aandelen hebben betrekking op een vennootschap die een actieve onderneming drijft. In het geval van Houdhans B.V. en Werkhans B.V. mag dit op het geheel beoordeeld worden.
- De verkrijger van de aandelen, Grietje, moet in Nederland wonen (binnenlands belastingplichtige zijn) en de aandelen die zij krijgt mogen bij haar geen onderdeel uitmaken van een voor haar rekening gedreven onderneming én niet tot resultaat uit overige werkzaamheid gaan behoren.
- Grietje moet minimaal 36 maanden voorafgaand aan de schenking in dienst geweest zijn bij de onderneming (Houdhans B.V. of Werkhans B.V.)
Als aan deze voorwaarden voldaan wordt, hoeft Hans bij de schenking van aandelen geen inkomstenbelasting te betalen. Voor zover geen sprake is van een schenking, maar van een betaling door Grietje, zal Hans over dat deel wél de verschuldigde inkomstenbelasting moeten betalen.
De wetgever wil de belastingclaim op de aandelen van Hans wel behouden. Daarom neemt Grietje de verkrijgingsprijs van de aandelen van Hans over, zodat zij in de toekomst met de belastingdienst zal moeten afrekenen. Er is dus sprake van uitstel van belastingheffing en geen afstel.
Tip! | Begin ruim op tijd met het voorbereiden van de bedrijfsoverdracht. Ongeveer 5 jaar van tevoren is niet gek. |
|---|
Afstel van belastingheffing
Wat betreft de schenkbelasting, ligt dat anders: daar is afstel van (gedeeltelijke) belastingheffing onder voorwaarden mogelijk. Voor zover ondernemingsvermogen geschonken wordt, is € 1.119.845 volledig vrijgesteld en is van het meerdere 83% vrijgesteld. Om deze vrijstelling te krijgen, moet wel aan de volgende voorwaarden worden voldaan:
- Hans moet de aandelen die geschonken worden minimaal 5 jaar in bezit hebben gehad (bezitstermijn).
- Grietje moet voldoen aan het voortzettingsvereiste: in de 5 jaar nadat zij de aandelen geschonken heeft gekregen
- mag zij de aandelen niet vervreemden,
- mag zij de aandelen niet omzetten in preferente aandelen, en
- moet Werkhans B.V. de onderneming voortzetten.
Als Grietje zich aan deze voorwaarden houdt, is de voorwaardelijke vrijstelling na vijf jaar een definitieve vrijstelling geworden: afstel van belastingheffing dus!
‘Belastingaanslag bij opvolging schrikbeeld voor familiebedrijf’
Met deze kop uit het FD begon ik dit artikel. Zowel de bedrijfsopvolgingsregeling als de doorschuifregeling hebben politieke aandacht. Ambtenaren menen dat deze regelingen voor een belangrijk deel helemaal niet nodig zijn om de continuïteit van bedrijven te waarborgen. Sterker nog, in veel gevallen zou er privé voldoende vermogen zijn om de belasting gewoon te betalen. Daarnaast heeft een aantal partijen in hun verkiezingsprogramma voorstellen opgenomen voor aanpassing van de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten.
Met dit in het achterhoofd is het dus niet ondenkbaar dat de regelingen op niet al te lange termijn flink aangepast zullen worden. En dat is een reden om misschien eerder dan gepland aan de slag te gaan met bedrijfsoverdracht naar de volgende generatie. Want wie wil er nu meer belasting betalen dan noodzakelijk is?
[1] Over de winst tot € 245.000 betaalt u 15% vennootschapsbelasting, over het meerdere 25% (tarieven 2021).